مجلس را برداشتم به نمرهء سى و هشت . [ 285 f ] از مجلس مذكوره كه نقشهء آن را نموديم و گذشت ، تفصيلى به خاطر دارم : چندى قبل از اين ، يكى از سيّاحان انگريزى نقل نمود كه در كوه شاپور ، در طرف دست راست مجلس اوّل ، پادشاهى سوار است مردى را پايمال مركب نموده و شخصى در جلوى او به زانو درآمده ؛ آن شخص ، پادشاه روم است و در قرون پيش كه هنوز سر و كلّهء آن صورتها محو نشده بود ، سيّاحان دولت ما ، بدينجا آمده ، نقشهء آن را برداشته‌اند و بالاى سر آنها ، خطّى هم بوده كه اكنون نابود است ؛ همان اوقات ، آن خط را خوانده‌اند ؛ نوشته بوده : اين شبيه شاپور است كه [ ولرين ] « 1 » پادشاه روم را دستگير نموده ، آورده ؛ و او اظهار عجز مىنمايد . و در شاهنامهء حكيم فردوسى هم اشاره به اين مطلب كرده ؛ آنجا مىگويد : برانوش « 2 » جنگى به قلب اندرون * گرفتار شد با دلى پر ز خون ( 50 ) تا آخر حكايت ؛ و مراد فردوسى از برانوش ، همان ولرين مذكور است . انتهى . مؤلّف گويد : قصّه‌اى كه در شاهنامه است ، خلاصه‌اش اين است كه برانوش نامى از سرداران روم ، با شاپور بن اردشير جنگ كرد و دستگير شد . پس چون صلح كردند ، رها گرديد . و شعر مذكور هم ، در ضمن همين قصّه است و در داستان شاپور ذو الاكتاف - پسر هرمز - نيز ، از برانوش ديگر نامى مىبرد كه در روم ، پادشاهى داشت و به دربار ذو الاكتاف از در صلح درآمد . او را گرفته ، محبوس داشتند . امّا در ناسخ التواريخ نيز ، اين دو حكايت مسطور است : حكايت اوّل ، خلاصه‌اش اين كه در سلطنت شاپور بن اردشير ، برانوش نامى كه از جانب قيصر روم ، در انطاكيه « 3 » حكومت داشت ، با شاپور رزمى ساخت ؛ سرانجام اسير و در بند شد ؛ بعد به وسيلهء تحف و پيشكشيها ، مستخلص و از جانب شاپور نيز ، به حكومت انطاكيه پرداخت . و در قصّه شاپور ذو الاكتاف ، از ولرين نام مىبرد ؛ خلاصه اينكه شاپور ذو الاكتاف [ 286 f ] ، با قيصر روم - كه ولرين باشد - محاربه كرده ؛ ولرين گرفتار شد . او را محبوس نمودند . هرگاه ذو الاكتاف مىخواست سوار شود ، ولرين را حاضر مىساختند . پادشاه ،

--> ( 1 ) . ولرين : تشكيل آن سابقا مرقوم شده و گذشت . ( 2 ) . برانوش به باء وحده و راء مهمله است و در بعض نسخ ، به جاى راء مهمله ، معجمه نوشته‌اند . معلوم نشد كه كدام اصح باشد . ( 3 ) . انطاكيه از شهرهاى شام است ؛ به كسر اوّل و فتح - آن هر دو - صحيح است .